Araç alım satım sözlüğü

İkinci el araç ticaretiyle uğraşanların otomobil, arazi taşıtı ve motosikletleri ilk tescil tarihinden itibaren altı ay ve 6.000 km dolmadan satmasını ya da pazarlamasını yasaklayan geçici kural. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin geçici 2. maddesinde yer alır.

İki koşul birlikte aranır: altı ayın dolması tek başına yetmez, araç 6.000 km'ye de ulaşmalıdır. Süre, aracın ruhsatta yazan ilk tescil tarihinden başlar. Kural galerileri ve bayileri hedefler; Ticaret Bakanlığı açıklamalarına göre yetki belgesi olmadan bir takvim yılında üç veya daha fazla ikinci el araç satanlar da kapsama girer.

Aynı dönemde, ikinci el bir aracın sıfırının güncel tavsiye satış fiyatının üzerinde bir fiyatla ilana konması da kısıtlanır. Anadolu Ajansının aktardığına göre Ticaret Bakanlığı, 1 Temmuz 2026'ya kadar geçerli olan iki düzenlemeyi altı ay daha uzattı; 27 Ekim 2026 itibarıyla ikisi de 1 Ocak 2027'ye kadar yürürlüktedir. Sonrası için güncel durumu Ticaret Bakanlığı duyurularından ve Resmî Gazete'den kontrol edin.

Ayrıntılı rehberKaynak: Anadolu Ajansı

Bir aracın sigorta hasar dosyasında ruhsatlı sigorta eksperince ağır hasarlı olarak nitelendirildiğini gösteren kayıt. SEDDK'nın 2025/12 sayılı Genelgesine göre onarım maliyeti aracın sigortadaki rayiç değerinin yüzde 60'ını aşan ya da genelgede belirlenen kritik parçaları hasar gören araç ağır hasarlı sayılır.

Tespiti, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca ruhsat almış sigorta eksperi yapar. 25.04.2025 tarihli genelge 1 Temmuz 2025'te uygulanmaya başladı; bu tarihten önce verilmiş ağır hasar kararları o dönemin kurallarına göre verildiği için, eski bir kaydı değerlendirirken kaydın tarihine de bakın. Güncel durumu SEDDK duyurularından kontrol edin.

Her ağır hasar kaydı bir tramer kaydıdır, ama her tramer kaydı ağır hasar değildir. Ağır hasar kaydı alıcı kitlesini daraltan ve fiyatı belirgin biçimde etkileyebilen bir bilgidir; aracı satarken ilanda açıkça belirtin.

Ayrıntılı rehberKaynak: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)

Çarpışma anında şişerek araçtakileri korumaya yardım eden pasif güvenlik sistemi. İkinci el alım satımda aracın ciddi bir kazaya karışıp karışmadığını anlamak için 'airbag açmış mı' diye sorulur.

Hava yastıkları bir kez açılır; açıldıktan sonra yeniden kullanılmaz, onarımda yenisiyle değiştirilir. Gösterge panelindeki hava yastığı uyarı lambasının sürekli yanması sistemde bir arıza olabileceğini gösterir.

Ekspertizde arıza tespit cihazıyla yapılan taramada hava yastığı sistemine ait arıza kayıtları görülebilir. İlanda airbag durumunu şase, podye ve direk bilgisiyle birlikte ayrı bir cümlede yazmak, alıcının ilk sorularından birini yanıtlar.

Ayrıntılı rehber

Aracınızın bilgilerini internetteki bir forma girerek ilan sitesi ya da araç alım şirketinden aldığınız ön fiyat teklifi. Araç incelendikten sonra nihai teklif verilir; beyanınızla inceleme sonucu farklıysa teklif değişebilir.

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 24. maddesinin, Mevzuat Bilgi Sistemi'nde 27 Ekim 2026 itibarıyla yer alan güncel metnine göre ön değerleme, en az satıcının beyan ettiği marka, ticari ad, cins, tip, kasa, yakıt, şanzıman, donanım, aksesuar, kilometre ve renk bilgilerini, ayrıca arızalı, boyalı ve değişen parça bilgilerini dikkate almak zorundadır. Ön teklif en az 24 saat geçerlidir ve fiziki incelemesi tamamlanan araca aynı gün nihai teklif verilir. Yönetmelik zaman zaman değiştirildiği için işlemden önce güncel metni mevzuat.gov.tr'den kontrol edin.

Aynı metne göre, model yılı itibarıyla sekiz yaşın ve 160 bin kilometrenin altındaki araçlarda ön teklif ile nihai teklif arasındaki fark yüzde 5'i geçemez; incelemede beyana ek olarak çıkan arıza ve kusurların giderilme bedeli bu farka eklenebilir. Bakanlık bu oranı iki katına kadar artırmaya veya sıfıra kadar indirmeye yetkilidir.

Anında alım hızlı ve az uğraşlıdır. Teklif, alıcının hazırlık maliyetini, riskini ve kazancını hesaba kattığı için onu ilan fiyatıyla değil, bireysel satışta pazarlık sonrası elinize geçecek tutarla karşılaştırın.

Ayrıntılı rehberKaynak: Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi

Trafikteki araçların belirli aralıklarla araç muayene istasyonlarında (TÜVTÜRK) yaptırılması gereken periyodik teknik muayene. Muayenede tespit edilen kusurlar ve aracın o günkü kilometresi muayene raporuna işlenir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına göre muayenede kaydedilen kilometre bilgileri PTT'nin HGS uygulaması üzerinden paylaşılıyor; istasyonun yanlışlıkla hatalı girdiği bir kilometre, araç sahibinin belgeli başvurusu üzerine istasyonca incelenip Bakanlık onayıyla düzeltilebiliyor. Bu kayıtlar, göstergedeki kilometrenin tutarlılığını kontrol etmenin başlıca yollarından biridir.

Muayenenin ne zaman dolacağı alıcıların sık sorduğu bir konudur. Yaklaşan bir muayene ya da raporda kayıtlı kusurlar pazarlıkta masraf kalemi olarak gündeme gelebilir.

Ayrıntılı rehberKaynak: T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü

Fabrika boyası yerine sonradan boyanmış kaporta parçası. Ekspertiz raporlarında 'boyalı' ifadesi genellikle parçanın tamamının boyandığını, 'lokal boyalı' ise yalnızca bir bölümünün boyandığını anlatır.

Boya, çizik ya da küçük göçük onarımından sonra da yapılabilir; tek başına ağır bir hasarın kanıtı değildir. Alıcıyı asıl ilgilendiren, boyalı parçaların sayısı, yeri ve sigorta hasar kaydıyla tutarlılığıdır. Kapı ya da tampon gibi sökülüp takılan parçalardaki boya, taşıyıcı bölgelere yakın işlemlerden daha hafif karşılanır.

Boyanın durumu ekspertizde boya kalınlığı ölçülerek kontrol edilir. İlanda boyalı parçaları adlarıyla tek tek yazmak, alıcının ekspertizde sürprizle karşılaşmasını önler.

Ayrıntılı rehber

Hasar ya da başka bir nedenle sökülüp yerine başka bir parça takılan kaporta parçası. Değişen parçanın yeri, gövdeye nasıl bağlandığı ve orijinal mi üretici dışı mı olduğu alıcının değerlendirmesini doğrudan etkiler.

Kaput, kapı, ön çamurluk ve bagaj kapağı gibi menteşe ya da cıvatayla bağlı parçaların değişimi; tavan, direk, podye veya şase gibi kaynakla bağlı taşıyıcı bölgelerdeki değişimden farklı değerlendirilir.

Onarım sigortadan karşılandıysa Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin (SBM) ücretli değişen parça sorgusu, eksper raporuna yansıyan değişen parçaları listeler; eksper raporunda belirtilmişse parçanın orijinal mi eşdeğer mi olduğu da görünür. Sigortaya bildirilmeden yapılan değişimler bu sorguda yer almaz; onları ancak ekspertiz ortaya çıkarabilir.

Ayrıntılı rehberKaynak: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)

Aracın tavanını gövdeye bağlayan dikey taşıyıcı kolonlar. Önden arkaya doğru A (ön cam yanı), B (ön ve arka kapı arası, orta direk) ve C (arka) direkleri olarak adlandırılır; bazı gövde tiplerinde D direği de bulunur.

Direkler gövdenin taşıyıcı yapısının parçasıdır ve kaynakla bağlıdır. Direkte kesme, kaynak ya da düzeltme işlemi; devrilme ya da yandan sert bir çarpma gibi ciddi bir kazaya işaret edebileceği için alıcılar bunu dış panellerdeki boyadan çok daha ağır karşılar.

Ekspertiz raporlarında direklerle ilgili notları şase, podye ve tavan bulgularıyla birlikte, taşıyıcı bölgelere ait bilgiler olarak okuyun.

Ayrıntılı rehber

Aracın kaporta, boya, şase ve mekanik durumunun bağımsız bir ekspertiz işletmesince yerinde incelenip raporlanması. Ekspertiz raporu aracın durumunu belgeler; aracın kaç para ettiğini söylemez.

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesine göre, ikinci el araç ticareti yapan yetki belgeli işletmeler M1, M1G, N1 ve N1G sınıfındaki araçları (kabaca otomobil, arazi taşıtı ve hafif ticari araç) satmadan önceki on gün içinde TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi olan bir ekspertiz işletmesinden rapor almak zorundadır. Model yılına göre sekiz yaşın veya 160 bin kilometrenin üzerindeki araçlar ile TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli ekspertiz işletmesi bulunmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler bu zorunluluğun dışındadır.

Yönetmelik 27 Ağustos 2024'te yayımlandı; 27 Aralık 2025 ve 29 Nisan 2026'da değişiklik yapıldı. İşlemden önce yönetmeliğin güncel metnini mevzuat.gov.tr'den kontrol edin.

İki kişi arasındaki satışta ekspertiz zorunlu değildir; alıcı ve satıcı anlaşarak yaptırır. Basında 5 Mayıs 2026'da yer alan haberlere göre Ticaret Bakanlığı, ekspertiz işletmelerini ayrıca düzenleyecek Motorlu Kara Taşıtı Ekspertiz Hizmetleri Hakkında Yönetmelik taslağını görüşe açtı. Taslağın güncel durumunu Ticaret Bakanlığı duyurularından ve Resmî Gazete'den kontrol edin. Taslak haberinin ve yönetmelik değişikliklerinin kaynakları ekspertiz rehberinde yer alır.

Ayrıntılı rehberKaynak: T.C. Resmî Gazete

İkinci el araç alım satımını ticari olarak yapan işletme. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğe göre bu faaliyet için Ticaret Bakanlığından yetki belgesi alınması gerekir.

Galeri aracı yeniden satmak için alır. Teklifini, aracı kaça satabileceğini tahmin edip hazırlık giderini, aracın elinde bekleyeceği süreyi, gözden kaçabilecek kusurların riskini ve kendi kazancını düşerek oluşturur. Bu yüzden galeri teklifini ilan fiyatıyla değil, bireysel satışta pazarlık sonrası elinize geçecek tutarla karşılaştırın.

Yönetmelik galerilere ek yükümlülükler getirir. Bunlardan biri, yönetmeliğin 16. maddesine göre kapsamdaki araçlar için satıştan önceki on gün içinde ekspertiz raporu almaktır. Galeriler ayrıca 27 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte olan 6 ay 6 bin km kuralına uymak zorundadır. Galeriden araç alırken ekspertiz raporunu ve tarihini isteyebilirsiniz.

Ayrıntılı rehberKaynak: T.C. Resmî Gazete

Noterde yapılan ikinci el araç satışında satış bedelinin ve aracın mülkiyetinin aynı anda el değiştirmesini sağlayan sistem. Alıcının ödediği bedel sisteme dâhil bir banka, elektronik para kuruluşu ya da ödeme kuruluşunda bloke edilir ve noter satışı tamamladıktan sonra satıcının hesabına aktarılır.

27 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik ile, bedelin tamamı ya da bir kısmı nakit, havale veya EFT ile ödenen ikinci el taşıt satışlarında sistemin kullanımı galerilerle sınırlı kalmayıp bireyler arası satışları da kapsayacak şekilde zorunlu hâle geldi. Ticaret Bakanlığının duyurusuna göre zorunluluk 27 Eylül 2024'ten beri uygulanıyor; sistem Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Noterler Birliği tarafından kuruldu. Yönetmelik sonradan değiştirildiği için güncel metni mevzuat.gov.tr'den, güncel durumu Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol edin.

Ticaret Bakanlığının duyurusunda anlatılan akışta satıcı taşıt, alıcı ve satış bilgilerini girer, alıcı kendisine iletilen referans numarasıyla onaylar; ayrıntılar kurumun akışına göre değişebilir. Sistemin kullanımı için bir hizmet bedeli alınır; güncel tutarı ve hangi taraftan alınacağını işlem yapacağınız kurumdan öğrenin. Kurumun kurallarına göre plaka, bedel ya da alıcı bilgisi işlem açıldıktan sonra değiştirilemeyebilir; bu durumda hatalı işlem iptal edilip yenisi açılır. Bedel hiçbir zaman bir kişinin ya da kendini noter çalışanı olarak tanıtan birinin kişisel hesabına gönderilmez; böyle bir talep dolandırıcılık işaretidir.

Ayrıntılı rehberKaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı

Aracı kısa sürede, örneğin birkaç gün içinde satmak isteyen bir satıcının alıcıları harekete geçirmek için inebileceği fiyat seviyesi. İlan fiyatının ve pazarlık sonrası beklenen satış fiyatının altında kalır.

Galeri, takas ya da anında alım teklifini değerlendirirken hızlı satış fiyatı da bir ölçüdür. Teklifi pazarlık sonrası beklenen satış fiyatıyla karşılaştırmak hızın ve kolaylığın size kaça mal olduğunu, hızlı satış fiyatıyla karşılaştırmak ise teklifin kendi başınıza hızlı satarak alabileceğiniz tutara ne kadar yakın olduğunu gösterir.

Bu seviye aracın segmentine, şehirdeki talebe ve aynı anda satıştaki benzer ilan sayısına göre değişir; sabit bir indirim oranıyla hesaplanmaz.

Ayrıntılı rehber

Satıcının ilana yazdığı, alıcının ilk gördüğü fiyat. İçinde çoğunlukla bir pazarlık payı bulunduğu için aracın el değiştirdiği satış fiyatıyla aynı değildir.

İlanlardaki fiyatlar piyasa hakkında fikir verir ama gerçekleşmiş satış fiyatları değildir. İlan fiyatınızın aynı model, yıl, paket ve benzer kilometredeki ilanlar arasında nerede durduğu, ilanın ne kadar ilgi göreceğini belirleyen önemli etkenlerden biridir.

27 Ekim 2026 itibarıyla Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin geçici 3. maddesi, ikinci el bir aracın, sıfırının üretici veya distribütör tarafından belirlenen güncel tavsiye satış fiyatının üzerinde bir fiyatla ilana konmasını kısıtlıyor; böyle bir ilan ikinci el araç ticareti sayılıyor. Anadolu Ajansının aktardığına göre Ticaret Bakanlığı bu kısıtlamayı 6 ay 6 bin km kuralıyla birlikte 1 Ocak 2027'ye kadar uzattı; sonrası için güncel durumu Bakanlık duyurularından kontrol edin.

Ayrıntılı rehberKaynak: Anadolu Ajansı

Türkiye Sigorta Birliğinin (TSB) araçları marka, tip (versiyon) ve model yılına göre listeleyerek yayımladığı ve kasko sigortasında referans alınan değer. Aynı tip ve model yılındaki bütün araçlar için tek bir rakamdır; aracınızın piyasa değeri değildir.

Liste aracınızın kilometresini, tramer kaydını, boyalı ve değişen parçalarını, bakım durumunu ya da bulunduğu şehirdeki talebi hesaba katmaz. Bu yüzden iyi durumdaki bir araç listedeki rakamın üzerinde, hasar kaydı ya da yüksek kilometresi olan bir araç ise altında alıcı bulabilir.

Liste dönemsel olarak güncellenir; bir kasko değerine bakarken listenin tarihini de not edin. Kasko değeri, vergideki rayiç bedelle aynı kavram değildir. Sigorta hasar dosyasında esas alınan rayiç değerle de her zaman aynı değildir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına göre kasko hasarında rayiç değer için esas alınacak referans ya da belirleme yöntemi poliçede belirtilir; TSB'ye göre poliçede somut bir referans yoksa TSB kasko değer listesi esas alınır. Bu yüzden kendi poliçenizin şartlarına bakın.

Ayrıntılı rehberKaynak: Türkiye Sigorta Birliği (TSB)

Aracın kilometre göstergesine müdahale edilerek gerçekte yapılandan daha düşük bir kilometre gösterilmesi. Alıcıyı aracın ne kadar kullanıldığı konusunda yanıltır ve fiyatın olması gerekenden yüksek oluşmasına yol açar.

Kilometreyi kontrol etmenin başlıca yolu, kayıtlı geçmişi göstergeyle karşılaştırmaktır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına göre muayenelerde kaydedilen kilometreler PTT'nin HGS uygulaması üzerinden paylaşılıyor; her muayenede kilometrenin bir öncekinden yüksek olması beklenir. Servis faturaları, bakım kayıtları ve bağımsız ekspertiz bu kontrolü tamamlar. Tek bir tutarsızlık kesin kanıt değildir: Bakanlığa göre istasyonun yanlışlıkla hatalı girdiği kilometre, araç sahibinin belgeli başvurusu üzerine istasyonca incelenip Bakanlık onayıyla düzeltilebilir.

Hukuki açıdan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 219. maddesi satıcıyı, alıcıya herhangi bir biçimde bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmamasından sorumlu tutar; ilanda ya da satışta bildirilen kilometrenin gerçeğe aykırı çıkması bu sorumluluğu gündeme getirebilir. Satıcı bir galeri veya bayiyse ve alıcı tüketiciyse 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ayıplı mala ilişkin hükümleri uygulanır. Olayın özelliğine göre ceza hukuku boyutu da doğabilir. Bu bilgi hukuki görüş değildir; somut bir durumda bir avukata danışın.

Ayrıntılı rehberKaynak: T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü

Bir kaporta parçasının tamamı yerine yalnızca çizik, taş izi ya da küçük göçük onarılan bölümünün boyanması. Çoğu ekspertiz raporunda 'lokal boyalı' olarak, tamamı boyanmış parçadan ayrı gösterilir.

Alıcılar lokal boyayı genellikle parçanın tamamen boyanmasından daha hafif bir işlem olarak değerlendirir. Etkisi yine de parçanın yerine, lokal boyalı parça sayısına ve hasar kaydıyla tutarlılığa göre değişir; sabit bir değer kaybı oranı yoktur.

İlanda lokal boyayı tam boyadan ayırarak ve parça adıyla yazmak (örneğin 'sağ arka kapıda lokal boya'), ekspertiz sonucuyla çelişki yaşanmasını önler.

Ayrıntılı rehber

197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununa göre trafik siciline kayıtlı motorlu taşıtlar için her yıl ödenen vergi. Her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk eder ve ocak ile temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir.

Gelir İdaresi Başkanlığına göre noterler, satıştan önce o güne kadar ödenmesi gereken MTV ile varsa gecikme zammının ödendiğini gösteren belgeyi ister. Araç yılın ilk altı ayında satılıyorsa yalnızca birinci (ocak) taksidin satıştan önce ödenmiş olması gerekir; alıcı açısından MTV mükellefiyeti temmuz ayında başlar. Temmuz ayında ya da sonrasında yapılan satışta ikinci (temmuz) taksit de ödenmiş olmalıdır. Satışa gitmeden önce ödenmesi gereken tutarı GİB'in internet hizmetlerinden ya da e-Devlet'ten kontrol edin.

MTV, aracın piyasa değerini gösteren bir rakam değildir; tutar kanundaki tarifeye göre belirlenir. Satış yılına ait taksidin fiyata nasıl yansıyacağını alıcıyla satıştan önce konuşun.

Ayrıntılı rehberKaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)

İkinci el bir aracın mülkiyetinin, satıcı ile alıcının (ya da vekillerinin) noterde imzaladığı satış sözleşmesiyle devredilmesi. Noter tarafların kimliğini, aracın kayıtlarını ve satışa engel bir kayıt olup olmadığını kontrol ederek satışı tamamlar.

Satıcıdan temel olarak geçerli bir kimlik belgesi ve aracın tescil belgesi (ruhsat) istenir; satış vekâletle yapılacaksa noterde düzenlenmiş bir vekâletname gerekir. Noterler duruma göre ek belge isteyebildiği için listeyi randevudan önce işlemi yapacağınız noterden alın. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğe göre noter satışı, aracın geçerli muayenesi ve zorunlu trafik sigortası bulunduğu tespit edilirse yapılır (trafikten çekilmiş ya da çekilecek araçlar hariç). SBM'ye göre trafik sigortası poliçesi satışla alıcıya geçmez; alıcı kendi adına yeni poliçe yaptırır.

Bedel nakit, havale veya EFT ile ödenecekse Güvenli Ödeme Sistemi kullanılır. Satışta noter ücreti ve harçların yanında, güvenli ödeme kullanılıyorsa kurumun hizmet bedeli de ödenir; tutarlar dönemsel olarak değiştiği için güncel rakamı işlem gününden önce noterinize sorun.

Ayrıntılı rehberKaynak: Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi

İlan fiyatı ile satıcının pazarlık sonunda almayı hedeflediği satış fiyatı arasındaki fark. Her araç için geçerli sabit bir oranı yoktur.

Pay; aracın segmentindeki hareketliliğe, benzer ilanların fiyat seviyesine, aracın kusurlarına ve ne kadar hızlı satmak istediğinize göre değişir. Önce hedef satış fiyatınızı ve altına inmeyeceğiniz taban fiyatı belirleyip ilan fiyatını sonra koymak, payı bilinçli seçmenizi sağlar.

Payı gereğinden büyük tutmak ilanı benzerleri arasında pahalı gösterip ilgiyi azaltabilir; hiç pay bırakmamak ise pazarlıkta geri adım atacak alan bırakmaz.

Ayrıntılı rehber

Aracın sigorta hasar dosyasında tam hasarlı (halk arasında 'pert') sayıldığını gösteren kayıt. SEDDK'nın 2025/12 sayılı Genelgesine ilişkin basın duyurusuna göre hasar tutarı aracın rayiç değerini aşan ve onarım kabul etmeyen araç tam hasarlı sayılır.

Tam hasar tespitini ruhsatlı sigorta eksperi yapar. Genelge 1 Temmuz 2025'te uygulanmaya başladı; bu tarihten önce verilmiş tam hasar kararları o dönemin kurallarına göre verildiği için eski bir kaydı değerlendirirken kaydın tarihine de bakın. Güncel durumu SEDDK duyurularından kontrol edin.

Pert kaydı alıcı kitlesini belirgin biçimde daraltır. Böyle bir aracı satarken kaydı ilanda açıkça belirtin; kaydın tarihini ve varsa onarım belgelerini hazır tutun.

Ayrıntılı rehberKaynak: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)

Bir aracın bugünkü durumuyla, benzer araçların güncel ilan ve satış fiyatlarına göre piyasada el değiştirmesi beklenen fiyat. Tek bir kesin rakam yerine bir aralık olarak düşünmek daha gerçekçidir.

Piyasa değerini model, yıl, motor ve paketin yanında kilometre, tramer kaydı, boyalı ve değişen parçalar, bakım geçmişi, şehir ve dönemdeki talep belirler. TSB kasko değeri bu farkları hesaba katmadığı için piyasa değerinin yerine kullanılamaz.

Piyasa değeri ölçülen değil tahmin edilen bir büyüklüktür ve aynı durumdaki araçların ilanları karşılaştırılarak bulunur. ArabaAnaliz raporu bu değeri, benzer güncel ilanları ve aracın bilgilerini değerlendiren yapay zekânın (Claude) belirlediği bir tahmin aralığı olarak verir; yeterli benzer ilan bulunamazsa yapay zekâ güncel piyasa bilgisine de dayanır. Rapor ekspertiz, resmî değerleme ya da alım teklifi değildir.

Ayrıntılı rehber

Tekerlek yuvalarının iç tarafında yer alan ve süspansiyonun bağlandığı taşıyıcı sac bölüm. Ön podyeler motor bölmesinde, çamurlukların iç kısmında bulunur.

Podyeler gövdeye kaynakla bağlı taşıyıcı bölgelerdir ve önden ya da arkadan gelen sert bir çarpmada hasar görebilir. Podyede düzeltme, kaynak ya da değişim; kaput veya çamurluk gibi sökülüp takılan parçalardaki işlemlerden çok daha ciddi karşılanır.

Kaputu ya da ön çamurluğu değişmiş bir araçta alıcının ilk sorusu genellikle ön podyelerin durumudur. Bu bölgelerin orijinal olduğunu gösteren bir ekspertiz raporu bu soruyu büyük ölçüde yanıtlar.

Ayrıntılı rehber

Vergi mevzuatında rayiç bedel, bir malın değerleme günündeki normal alım satım değeridir (213 sayılı Vergi Usul Kanunu, mükerrer madde 266). Gelir İdaresinin uyguladığı vergilerde, örneğin miras ya da bağış yoluyla el değiştiren bir otomobilin veraset ve intikal vergisinde, değer bu kavrama göre belirlenir.

Vergideki rayiç kavramı, Türkiye Sigorta Birliğinin kasko değer listesindeki rakamın başka bir adı değildir; sigorta hasar dosyasında esas alınan rayiç değerden de ayrıdır.

Günlük dilde 'aracın rayici' ifadesi çoğu zaman piyasa fiyatı anlamında kullanılır; hangi rayiçten söz edildiğini bağlamdan ayırmak gerekir. Vergisel bir işleminiz varsa aracın değerinin nasıl belirleneceğini vergi dairenize ya da bir mali müşavire danışın.

Ayrıntılı rehberKaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi

Bir sigorta hasar dosyasında, hasar gören aracın değeri olarak esas alınan rayiç (piyasa) değer. Aracın ağır hasarlı ya da tam hasarlı (pert) sayılıp sayılmayacağı değerlendirilirken onarım maliyeti bu değerle karşılaştırılır.

SEDDK'nın 2025/12 sayılı Genelgesi ve buna ilişkin basın duyurusuna göre onarım maliyeti bu değerin yüzde 60'ını aşan ya da genelgede belirlenen kritik parçaları hasar gören araç ağır hasarlı; hasar tutarı bu değeri aşan ve onarım kabul etmeyen araç tam hasarlı sayılır. Tespiti ruhsatlı sigorta eksperi yapar.

Sigortadaki rayiç değer, vergi işlemlerindeki rayiç bedelden ayrı bir kavramdır. Aynı tip ve model yılındaki bütün araçlar için tek rakam veren TSB kasko değer listesiyle de aynı şey değildir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına göre kasko hasarında rayiç değer için esas alınacak referans ya da belirleme yöntemi poliçede belirtilir; TSB'ye göre poliçede somut bir referans yoksa TSB kasko değer listesi esas alınır. Bu yüzden poliçenizin şartlarına bakın. Aracı kaça satın aldığınız da bu değeri tek başına belirlemez.

Ayrıntılı rehberKaynak: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)

Aracın gövdesini, motorunu ve süspansiyonunu taşıyan ana iskelet. Günümüz otomobillerinin çoğunda ayrı bir şase yerine gövdeyle bütünleşik taşıyıcı yapı bulunur; ikinci el dilinde 'şasede işlem' bu taşıyıcı yapıya yapılan kaynak, düzeltme ya da kesme işlemlerini anlatır.

Şasede işlem genellikle sert bir çarpmanın izidir ve aracın değerini dış panellerdeki boya ya da değişimden çok daha fazla etkiler. Anında alım platformları bunu kabul koşullarında ayrıca ele alabilir: örneğin arabam.com'un Trink Sat yardım sayfasında, 27 Ekim 2026 itibarıyla, şasi işlemi görmüş araçların bu programda alınmadığı belirtiliyor. Her platformun kabul koşulları farklıdır ve değişebilir.

Şasi numarası ise ayrı bir kavramdır: aracı tanımlayan ve ruhsatta yazan kimlik numarasıdır. İlanda şasenin durumunu ekspertiz raporuna dayanarak yazın.

Ayrıntılı rehberKaynak: arabam.com

Yeni bir araç alırken mevcut aracınızı satıcıya, çoğunlukla bayiye ya da galeriye vererek yeni aracın bedelinin bir kısmını onunla karşılamak. Satış ve alımı tek işlemde birleştirir.

Bayi takas değerini, aracınızı yeniden satabileceği fiyattan hazırlık masraflarını, stokta bekleme maliyetini, risk payını ve kendi kârını düşerek belirler; bu yüzden teklif çoğu zaman bireysel satışta ulaşılabilecek fiyatın altında kalır. Karşılığında ilan, alıcı görüşmeleri ve ödeme güvenliği uğraşı ortadan kalkar.

Yeni aracın takassız fiyatını ve takas değerini ayrı ayrı, yazılı olarak isteyin. Bir 'takas desteği' kampanyasının gerçek bir kazanç olup olmadığı ancak bu iki rakam birlikte görüldüğünde anlaşılır.

Ayrıntılı rehber

Aracın üstünü kapatan ve direklerle gövdeye bağlanan sac panel. Kaput ya da kapı gibi sökülüp takılan bir parça değildir; değiştirilmesi kesme ve kaynak gerektirir.

Tavan; devrilme, üzerine ağır bir cisim düşmesi ya da dolu gibi nedenlerle değiştirilebilir. Nedeni ne olursa olsun alıcılar bunu ciddi bir işlem sayar. Değişimin nedenini gösteren sigorta dosyası ya da servis faturası ve direklerle ön cam çevresinin durumunu gösteren bir ekspertiz raporu alıcının kaygısını azaltır.

Tavanda boya ya da lokal boya, değişimden farklı değerlendirilir. Cam tavan veya açılır tavan ise bir donanım özelliğidir; hasarla ilgisi yoktur.

Ayrıntılı rehber

Sigorta şirketlerinin bir araç için ödediği hasarların Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinde (SBM) tutulan dökümü; halk arasında tramer kaydı ya da hasar kaydı denir. Trafik cezalarıyla ilgisi yoktur.

SBM'ye göre sorgu sonucu 2003'ten bu yana kasko ve trafik sigortasından ödenen hasarları gösterir; cam hasarı, parça ve eşya çalınmaları ile mini onarım ödemeleri listede yer almaz. SBM'ye göre trafik hasarlarında ve tutar ayrıntısı SBM'ye gönderilmemiş hasarlarda tutar bilgisi verilmez. Kazada kusurlu olmasanız bile, aracınızın onarımı karşı tarafın trafik sigortasından ödendiyse bu ödeme aracınızın kaydında görünür.

Araç sahibi kendi adına kayıtlı aracın kaydını e-Devlet'ten görebilir; alıcı ise plakayla SBM'nin ücretli 5664 SMS hattından ya da web sorgusundan öğrenebilir. SBM, hasar sorgusu sonucunun yalnızca bilgi amaçlı olduğunu ve resmî belge olarak kullanılamayacağını belirtir. Kayıttaki bir tutarın hatalı olduğunu düşünüyorsanız sigorta şirketinizle görüşebilir ya da SBM'nin Hasar Bilgi Düzeltme uygulamasından itiraz edebilirsiniz.

Kaydın fiyata etkisi tutara, hasarın hangi parçada olduğuna ve onarımın nasıl yapıldığına bağlıdır; her araç için geçerli sabit bir oran yoktur.

Ayrıntılı rehberKaynak: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)

Günlük dilde, araç markasının orijinal parçası olarak sunulmayan, başka firmalarca üretilmiş yedek parçalar için kullanılan genel ifade. Teknik bir sınıflandırma değildir; sigorta eksper raporlarında parçalar 'orijinal' ya da 'eşdeğer' olarak ayrılır. Parçanın üzerinde araç markasının logosu olmaması, tek başına kalitesiz olduğu anlamına gelmez. İkinci el alım satımda en çok değişen kaporta parçaları için sorulur.

Alıcılar yan sanayi kaporta parçalarında uyum, sac kalitesi ve boya farkından çekinir. Değişimi parça adı ve numarası, onarımı yapan servisin faturası ve fotoğraflarla belgelemek, alıcının sorusunu önceden yanıtlar.

Onarım sigortadan karşılandıysa SBM'nin ücretli değişen parça sorgusunda, eksper raporunda belirtilmiş olması şartıyla parçanın 'orijinal' mi 'eşdeğer' mi olduğu görünür. Kaynağını belgeleyemediğiniz bir parçayı ilanda 'orijinal' diye yazmayın.

Ayrıntılı rehberKaynak: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)

Aracın periyodik bakımlarının markanın yetkilendirdiği servislerde yapılması. İkinci el alım satımda 'yetkili servis bakımlı' ifadesi, bakım geçmişinin tarih ve kilometreyle servis kayıtlarında belgeli olduğunu anlatmak için kullanılır.

Alıcı için asıl önemli olan, bakımların zamanında yapıldığının belgelenmesidir. Servis kayıtları ve faturalar hangi işlemin hangi tarihte ve kaç kilometrede yapıldığını gösterir; göstergedeki kilometrenin tutarlılığını kontrol etmeye de yarar. Bakımları yetkili servis dışında yapılmış bir araçta da faturalı ve düzenli bir bakım geçmişi alıcıya benzer bir güven verebilir.

İlanda 'yetkili servis bakımlı' yazacaksanız bunu servis kaydı ya da faturayla gösterebilmelisiniz. Garantisi süren araçlarda garanti koşullarını ve kalan süreyi garanti belgesinden ve şasi numarasıyla yetkili servisten öğrenebilirsiniz.

Ayrıntılı rehber