Değerleme yöntemi: ArabaAnaliz fiyatı nasıl belirler?

Değerleme için hangi bilgileri soruyoruz ve neden?

Rapordaki fiyat, verdiğiniz bilgiler ile aracınıza benzeyen güncel ilanlar karşılaştırılarak belirlenir. Bu yüzden form, ikinci el piyasasında fiyatı değiştiren konuları tek tek sorar. Zorunlu olanlar marka, model, model yılı, yakıt, vites, kilometre, şehir, genel durum, hasar kaydı, boya/değişen bilgisi ve mekanik durumdur; diğer sorular isteğe bağlıdır.

“Bilmiyorum” olarak işaretlediğiniz konular için Claude’dan iyi ya da kötü bir varsayım yapmaması ve bunları fiyat etkisi olarak yazmaması istenir. Hasar kaydı veya boya/değişen durumu bilinmiyorsa, alıcıların bunu risk olarak görebileceği, raporun “Aracınızın değerini düşüren unsurlar” bölümünde ayrıca belirtilir. Alıcı bu konuları ekspertizde ve hasar kaydı sorgusunda öğreneceği için, bildiğiniz bilgiyi girmeniz tahminin aracınızın gerçek durumuna dayanmasını sağlar.

Ruhsat fotoğrafı yüklerseniz marka, ticari ad, model yılı, yakıt, silindir hacmi, motor gücü ve renk gibi araç alanları otomatik doldurulur. Okunan değerleri siz kontrol edip onaylarsınız; okunması zor alanlar işaretlenir. Listede bulamadığınız marka, model, motor veya paketi elle yazabilirsiniz.

Hasar kaydı tutarını bilmiyorsanız ve araç sizin adınıza kayıtlıysa, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) e-Devlet’teki Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama ve Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama hizmetlerinden kendi adınıza kayıtlı aracın hasar kayıtlarını görebilirsiniz. SBM’nin sık sorulan sorularına göre trafik hasarlarında ve tutar ayrıntısı SBM’ye gönderilmemiş hasarlarda sorgu sonucu tutar göstermez; böyle bir kaydın tutarını onarım faturasından ya da eksper raporundan öğrenebilirsiniz. Alıcının göreceği hasar kaydı hem kasko hem trafik sigortasından ödenen hasarları kapsadığı için iki sorguya da bakın. Alıcı ise aracın hasar geçmişini SBM’nin ücretli 5664 SMS sorgusu (aracın plakası gönderilir) veya web sorgulama hizmetiyle görebilir. Hangi sorgunun neyi gösterdiğini tramer kaydı araç fiyatını nasıl etkiler? rehberinde anlatıyoruz.

Aracınıza benzeyen ilanlar nasıl bulunuyor?

Piyasa araştırması ödemeniz onaylanmadan başlamaz. Araştırmayı Anthropic’in yapay zekâ modeli Claude, web arama ve sayfa açma araçlarıyla yapar. Türkiye’deki herkese açık ilan sitelerinde ve galeri sitelerinde aracınızla aynı marka ve modelde, model yılı aracınızınkinden en fazla iki yıl eski veya yeni olan, aynı yakıt ve vites tipindeki satılık araçları arar. Yapay zekâdan aracınızın kilometresine yakın ilanların yanında farklı kilometrelerdeki ilanları da toplaması istenir; ilanlar Türkiye’nin her yerinden olabilir.

Araştırmada yapay zekâya verilen talimatlar ve yazılımımızın yaptığı kontroller şunlardır:

• Yapay zekâdan yalnızca arama sonuçlarında gördüğü veya açtığı sayfalardaki ilanları bildirmesi istenir; fiyat veya kilometre tahmin etmesi, ortalama alması, yuvarlaması ya da ilan uydurması talimatlarında yasaklanır.
• Fiyatın ilanda yazdığı gibi bildirilmesi istenir; bu, gerçekleşen satış fiyatı değil, satıcının istediği ilan fiyatıdır.
• Kiralık araçları, parça için satılan hasarlı veya pert araçları, açık artırmaları ve yurt dışındaki ilanları almaması istenir.
• İlanda hasar kaydı ya da boyalı/değişen parça sayısı yazıyorsa bu bilgiyi de bildirmesi, yazmıyorsa boş bırakması istenir.
• Her ilanın kendi sayfa adresiyle bildirilmesi zorunludur; görüldüğü arama sonucu veya sayfanın adresi de istenir. Yazılımımız ilanın adresinin, görüldüğü sayfanın ya da en azından sitesinin, araştırma sırasında gerçekten dönen arama sonuçları ve açılan sayfalar arasında olup olmadığını kontrol eder. İzi sürülemeyen ilanlar atılır.
• Yazılımımız ayrıca model yılı aranan aralığın dışında kalan, model adı uyuşmayan, fiyatı 50.000 TL’nin altında veya 60 milyon TL’nin üstünde olan ya da kilometresi 1 milyon km’yi aşan ilanları ve aynı ilanın tekrarlarını eler.

Araştırma sınırlı sayıda arama ve sayfa ziyaretiyle yapılır. Bu nedenle bulunan ilanlar, sitelerdeki ilanların tamamı değil, araştırma günündeki bir örneklemdir. ArabaAnaliz ilan sitelerinden lisanslı bir veri akışı almaz; ilanlar herkese açık sayfalarda araştırılır.

Aynı araştırma 24 saate kadar yeniden kullanılır. Aynı marka ve model, aynı model yılı aralığı, yakıt ve vites için son 24 saat içinde yapılmış bir araştırma varsa yeni arama yapılmaz; o araştırmada bulunan ilanlar kullanılır. Kilometre ve şehir bu eşleştirmede rol oynamaz. Yeniden kullanılan araştırma başka bir değerleme için, o aracın kilometresi ve şehri hedeflenerek yapılmış olabilir; ilanlar yine de sizin aracınıza göre puanlanır. Hiç ilan bulunamayan araştırmalar saklanmaz; bir sonraki değerlemede yeniden arama yapılır. Raporda piyasa araştırmasının yapıldığı tarih yazar.

Bulunan ilanlar aracınıza göre nasıl sıralanıyor?

Bulunan her ilana 0 ile 100 arasında bir benzerlik puanı verilir. Puan; model yılı, kilometre, paket, motor, vites, yakıt, şehir/bölge ve ilanda yazıyorsa hasar ve boya durumunun aracınıza ne kadar yakın olduğuna göre hesaplanır. En çok ağırlığı model yılı, kilometre, paket, motor ve vites taşır; aynı şehir veya bölgedeki ilanlar yalnızca biraz daha yüksek puan alır. Farklı bir modele ait ilanlar sıfır puan alır; 35 puanın altında kalan ilanlar elenir ve en fazla 60 ilan tutulur. Fiyatlama adımına bunlardan en yüksek puanlı ilanlar (en fazla 40 ilan) puan sırasıyla iletilir.

Yapay zekâya iletilen ilanların tamamı raporun web sayfasında ve PDF’inde listelenir. Her ilanın yılı, kilometresi, şehri, fiyatı ve benzerlik puanı gösterilir; web sayfasında ayrıca vitesi ve kaynak sitesine bağlantısı yer alır. Fiyatı diğer ilanlardan çok farklı olan ilanlar fiyatlamadan çıkarılmaz; diğer ilanlarla birlikte yapay zekâya iletilir, ne kadar dikkate alınacakları ona bırakılır ve raporda “Fiyatı diğer ilanlardan belirgin şekilde farklı” notuyla işaretlenir.

ArabaAnaliz’de araç fiyatını kim belirliyor?

Fiyatı, Anthropic’in geliştirdiği yapay zekâ modeli Claude belirler. Claude’a beyan ettiğiniz araç bilgileri, benzerlik sırasına dizilmiş ilanlar (yıl, kilometre, fiyat, paket, motor, vites, yakıt, şehir ve varsa hasar/boya bilgisiyle), araştırma sırasında alınan kısa piyasa notları ve günün tarihi verilir. Claude’dan istenenler şunlardır:

• İlanları esas alması: model yılı, motor, paket, vites ve kilometresi aracınıza en çok benzeyen ilanlara en fazla ağırlığı vermesi, çok farklı ya da aykırı görünen ilanları daha az dikkate alması.
• İlan fiyatlarının istenen fiyat olduğunu, satışın pazarlık sonrasında ilan fiyatının altında kapanabileceğini hesaba katması.
• Aracınıza özgü etkileri uygulaması: hasar kaydı tutarı; boyalı, lokal boyalı ve değişen parçalar (değişen parçanın etkisi boyalı parçadan daha fazladır; tavan, şasi, podye ve direk işlemleri kritik kabul edilir); ağır hasar ve pert kaydı; mekanik sorunlar ve uyarı ışıkları; benzer ilanlara göre kilometre; paket, motor ve donanım; bakım geçmişi; sahip sayısı; lastikler; muayene ve şehir.
• Türkiye ikinci el piyasası hakkındaki kendi bilgisini ilanların tutarlılığını kontrol etmek için kullanması, ama ilgili ilanlar varsa ilanları öncelemesi. Az sayıda ilan bulunduysa veya hiç bulunamadıysa fiyatı, güncel Türkiye piyasası hakkındaki kendi bilgisine dayanarak belirlemesi.
• “Bilmiyorum” olarak işaretlenen konular için iyi ya da kötü bir varsayım yapmaması ve bunları fiyat etkisi olarak yazmaması.

Claude bunun sonucunda benzer araçların piyasa seviyesini, aracınızı bu seviyeden ayıran her bilginin TL karşılığını, dört fiyatı (tahmini piyasa aralığı, önerilen ilan fiyatı, tahmini satış fiyatı ve hızlı satış fiyatı) ve piyasa hakkında kısa bir değerlendirme verir.

Yapay zekânın verdiği fiyat nasıl denetleniyor?

Claude’un yanıtı rapora girmeden önce yazılımımız tarafından kontrol edilir:

• Bütün fiyatlar sıfırdan büyük olmalı; tahmini satış fiyatı 30.000 TL ile 100 milyon TL arasında kalmalıdır.
• En az üç ilan varsa, tahmini satış fiyatı ilan fiyatlarının ortancasının %30’undan düşük veya üç katından yüksek olamaz. Bu kontrol, örneğin bir basamağın kaydığı hatalı bir yanıtı yakalar.
• Önerilen ilan fiyatı tahmini satış fiyatından düşük çıkarsa en az bu seviyeye çekilir. Tahmini satış fiyatı her zaman tahmini piyasa aralığının içinde tutulur; hızlı satış fiyatı, tahmini satış fiyatının en fazla %99’u olacak şekilde belirlenir.
• Piyasa seviyesi ile fiyat etkilerinin toplamı önerilen ilan fiyatını vermelidir. Küçük yuvarlama farkları piyasa seviyesine eklenir; daha büyük bir fark varsa raporda “Piyasa dengesi” adlı ayrı bir satırda gösterilir.

Önerilen ilan fiyatı, sonu 9.000 TL ile biten en yakın tutara yuvarlanır (örneğin 1.339.000 TL; 300.000 TL’nin altındaki fiyatlarda sonu 900 TL ile biten tutara). Diğer fiyatlar büyüklüğüne göre 1.000, 2.500 veya 5.000 TL’lik adımlara yuvarlanır. Yuvarlamadan sonra önerilen ilan fiyatı her zaman tahmini satış fiyatının üstünde, hızlı satış fiyatı ise her zaman tahmini satış fiyatının altında kalır; yuvarlama bu sırayı bozacak olursa ilgili fiyat yeniden ayarlanır.

Yanıt bu kontrollerden geçemezse Claude’dan bir kez daha fiyat istenir. İkinci yanıt da geçemezse rapor hazırlanmaz ve sistem işlemi bir süre sonra otomatik olarak yeniden dener. Aracınız fiyatlanamazsa veya ödemeniz alındığı hâlde rapor teknik bir sebeple hazırlanamazsa ücretin tamamı iade edilir; koşullar Teslimat, İptal ve İade Koşulları sayfasında yazar.

Rapordaki dört fiyat ne anlama geliyor?

Raporda yazan pazarlık payı, önerilen ilan fiyatının tahmini satış fiyatından yüzde kaç yüksek olduğunu gösterir. İlan fiyatını ve pazarlığı nasıl kurgulayacağınızı pazarlık payı ve ilan fiyatı rehberinde anlatıyoruz.

Bu fiyatların hiçbiri kasko değeri veya rayiç değer değildir; farkı kasko değeri ile piyasa değeri farkı rehberinde bulabilirsiniz.

Her etkenin TL karşılığı raporda nasıl gösteriliyor?

Raporun “Fiyat nasıl hesaplandı?” bölümü üç parçadan oluşur:

1. Benzer araçların piyasa seviyesi: aynı model ve yıl aralığında, benzer kilometre ve pakette, ortalama durumda ve kayda değer hasarı olmayan bir aracın tipik ilan fiyatı.
2. Aracınıza özel etkiler: aracınızı bu seviyeden ayıran her bilgi için artı veya eksi bir TL tutarı, kısa bir başlık ve tek cümlelik bir gerekçe.
3. Aracınız için piyasa ilan seviyesi: piyasa seviyesi ile etkilerin toplamı; önerilen ilan fiyatına eşittir.

Etkiler şu başlıklardan birine bağlanır: kilometre, model yılı, paket, hasar kaydı, ağır hasar veya pert, boya ve değişen, yapısal işlemler, mekanik durum, uyarı ışıkları, bakım, sahiplik, donanım, genel kondisyon, lastikler, konum, muayene, yedek anahtar ve ekspertiz raporu gibi ek unsurlar ve diğer konular. Claude’dan yalnızca sizin verdiğiniz bilgileri kullanması ve aynı bilgiyi iki kez saymaması istenir.

Değerleme raporunda neler var?

• Tahmini piyasa değeri aralığı, önerilen ilan fiyatı (yaklaşık pazarlık payıyla), tahmini satış fiyatı ve hızlı satış fiyatı.
• Piyasa yorumu: benzer araçların fiyat seviyesi ve aracınızın fiyatını belirleyen başlıca etkenler.
• “Fiyat nasıl hesaplandı?” bölümü: piyasa seviyesi ve her etkenin TL karşılığı, gerekçesiyle.
• Piyasa karşılaştırması: incelenen ilan sayısı ve yapay zekânın incelediği ilanların tamamı yılı, kilometresi, şehri, fiyatı ve benzerlik puanıyla, web sayfasında ayrıca vitesi ve kaynak sitesiyle; fiyatı belirgin farklı olanlar işaretlenir; benzer ilan bulunamadıysa bunun açık bir notu. İlan açıklamaları kopyalanmaz.
• Aracınızın değerini artıran ve düşüren unsurlar; kondisyon analizi ile hasar, boya ve değişen özeti.
• Hazır ilan başlığı, alternatif başlıklar ve ilan açıklaması.
• Satış stratejisi, satış tavsiyeleri ve ilana koymadan önce kontrol listesi.
• Yöntem sürümü, piyasa araştırmasının tarihi ve yasal uyarı.

Rapor, ödeme onaylandıktan sonra hazırlanır ve ekranda açılır; bağlantısı ve PDF kopyası e-posta adresinize gönderilir. Web bağlantısı 90 gün açık kalır; PDF kopyası e-postanızda kalır. Ücret ve satın alma adımları rapor içeriği ve fiyat sayfasında yazar.

İlan metni yalnızca beyan ettiğiniz bilgilere dayanır. Yazılımımız, metinde cevaplarınızın desteklemediği “hatasız”, “boyasız”, “tramersiz”, “sorunsuz” gibi ifadeler olup olmadığını ve bildirdiğiniz hasar, boya, değişen ve mekanik sorunların açıklamada yer alıp almadığını kontrol eder; kontrolü geçemeyen bölümün yerine şablon metin kullanılır. İyi bir ilanın nasıl yazıldığını araba ilanı nasıl yazılır? rehberinde anlatıyoruz.

ArabaAnaliz değerlemesinin sınırları neler?

• Bir tahmindir. Kesin satış fiyatı, resmî değerleme veya satın alma teklifi değildir. ArabaAnaliz araç satın almaz ve teklif vermez.
• Ekspertiz değildir. Aracınızı kimse görmez veya incelemez; aracınızın fotoğrafları da kullanılmaz. İki hizmetin farkını ekspertiz mi, değerleme mi? rehberinde anlatıyoruz.
• Beyanlarınıza dayanır. Bir bilgi eksik veya yanlışsa tahmin de aracınızın gerçek değerinden sapar. Alıcı aracın durumunu ekspertizde ve hasar kaydı sorgusunda göreceği için satış fiyatı bu tahminden farklı olabilir.
• İlan fiyatları istenen fiyatlardır. Gerçekleşen satış fiyatları herkese açık değildir; tahmini satış fiyatı bu farkı hesaba katmaya çalışır.
• Bulunan ilanlar bir örneklemdir. Araştırma sınırlı sayıda arama ile yapılır, piyasa her gün değişir ve aynı araştırma 24 saate kadar yeniden kullanılır.
• Az ilan bulunduğunda fiyat büyük ölçüde yapay zekânın kendi piyasa bilgisine dayanır; bu bilgi canlı ilan verisi değildir.
• Yapay zekâ hata yapabilir. Yazılım denetimleri bazı tutarsız ve kaba hataları (ör. bir basamağın kayması) yakalamak içindir; fiyatın doğru olduğunu kanıtlamaz.

Neden model bazında fiyat listesi yayımlamıyoruz?

Sitemizde “bu model, bu yılda şu kadar eder” biçiminde model bazında fiyat listeleri veya model ortalaması tabloları yoktur. Bunun nedenleri şunlardır:

• Fiyat her araç için ayrıca belirlenir; dayandığı ilanlar en fazla 24 saat önce yapılmış bir piyasa araştırmasından gelir, az ilan bulunduğunda yapay zekâ kendi piyasa bilgisine de dayanır. Fiyatlamada kullandığımız, sürekli güncel tutulan bir model-fiyat veritabanı yok.
• Aynı model ve yılda bile kilometre, paket, motor, hasar kaydı tutarı, boyalı ve değişen parçalar ve bakım geçmişi fiyatı değiştirir. Tek bir model fiyatı bu farkları gizler ve sizin aracınız için yanıltıcı olabilir.
• İlan fiyatları sık değişir; sayfaya yazılan bir tablo kısa sürede eskir. Yayın ilkelerimiz gereği kaynağı ve tarihi belli olmayan rakam yayımlamıyoruz.
• Müşterilerimizin raporlarındaki fiyatları toplayıp yayımlamıyoruz; her rapor yalnızca kişiye özel bir bağlantıyla açılır.
• İlan sitelerindeki ilanları toplu hâlde yeniden yayımlamıyoruz; raporlarda da ilan açıklamaları kopyalanmaz, yalnızca karşılaştırma için gereken bilgiler ve web raporunda kaynak bağlantısı gösterilir.

Ücret ödemeden fikir edinmek isterseniz ilan sitelerinde aracınızla aynı model, yıl, paket ve kilometre bandındaki ilanlara kendiniz bakabilirsiniz; bunun nasıl yapılacağını aracımın değerini nasıl öğrenirim? ve ikinci el araç fiyatı nasıl belirlenir? rehberlerinde anlatıyoruz.

Değerleme sırasında verileriniz nasıl kullanılıyor?

• Ruhsat fotoğrafı isteğe bağlıdır. Yalnızca araç bilgilerini okumak için işlenir ve okuma işleminin ardından sistemimizden silinir.
• Okunması için ruhsat görseli Anthropic’in yapay zekâ hizmetine (Claude, ABD) iletilir; bu hizmetten yalnızca araç alanları istenir. PDF yüklerseniz veya bu adım sonuç vermezse, sunucumuzda çalışan açık kaynak bir metin tanıma (OCR) yazılımı devreye girer. Okunan değerler size gösterilir ve siz onaylamadan kullanılmaz.
• Ruhsattaki ad-soyad, T.C. kimlik veya vergi numarası ve adres gibi sahip bilgileri görselin üzerinde yer aldığı için görselle birlikte iletilir; ancak yapay zekâdan istenmez, çıkarılmaz ve kaydedilmez. Metin tanıma yazılımı kullanılırsa okuduğu satırlardan bu bilgiler atılır. Plaka ve şase numarası yalnızca kontrol etmeniz için gösterilir; değerlemede kullanılmaz ve kaydedilmez.
• Web araştırmasına yalnızca marka, model, model yılı ve yıl aralığı, yakıt, vites, kilometre ve şehir gönderilir. Fiyatlama ve rapor metinleri için araç bilgileriniz ve notlarınız kullanılır. Ödeme ve iletişim için verdiğiniz ad, e-posta adresi ve telefon numarası yapay zekâ hizmetine gönderilmez. Notlarınız yapay zekâya iletildiği için notlara kişisel bilgi yazmamanızı öneririz.
• Yapay zekâ hizmeti Anthropic (ABD) tarafından sağlanır. Yurt dışına aktarım, saklama süreleri ve haklarınız KVKK Aydınlatma Metni’nde yazar.

Yapay zekâ değerlemenin hangi adımlarında kullanılıyor?

Raporlar otomatik olarak hazırlanır; gönderilmeden önce bir kişi tarafından tek tek incelenmez. Raporun metodoloji bölümünde yöntem sürümü ve metnin kaynağı (yapay zekâ veya şablon) yazar. Bu sayfa, sistemin son güncelleme tarihindeki işleyişini anlatır ve yöntem değiştiğinde güncellenir. Bir raporla ilgili sorunuz varsa iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.