Kasko değeri ile piyasa değeri arasındaki fark nedir?

Kasko değeri, rayiç değer ve piyasa değeri aynı şey mi?

Hayır. Günlük konuşmada hepsi “aracın değeri” diye anılır, ama farklı kaynaklardan gelir, farklı amaçlarla kullanılır ve farklı yöntemlerle belirlenir. Aracınızı satarken ya da alırken hangisine baktığınızı bilmek, yanlış fiyat koymanın veya yanlış pazarlık etmenin önüne geçer.

Vergideki rayiç bedel nedir?

Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 266. maddesi rayiç bedeli, bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım değeri olarak tanımlar. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 10. maddesi de menkul malların rayiç bedelle değerleneceğini söyler; miras ya da bağış yoluyla geçen bir otomobil de bu kapsamdadır. Vergideki rayiç bedel, TSB listesindeki rakamın başka bir adı değildir. Vergisel bir işleminiz varsa aracın değerinin hangi verilere dayanarak belirleneceğini vergi dairenize ya da bir mali müşavire danışın.

Sigortadaki rayiç değer nedir?

Hasar sonrası bir aracın ağır hasarlı ya da tam hasarlı (pert) sayılıp sayılmayacağına karar verilirken ölçü olarak aracın rayiç değeri kullanılır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) 25.04.2025 tarihli 2025/12 sayılı genelgesi ve buna ilişkin basın duyurusuna göre hasar tutarı aracın rayiç değerini aşan ve onarım kabul etmeyen araç tam hasarlı; onarım maliyeti aracın rayiç değerinin yüzde 60'ını aşan ya da genelgede belirlenen kritik parçaları hasar gören araç ise ağır hasarlı sayılır. Bu tespiti 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca ruhsat almış bir sigorta eksperi yapar. Ölçütler değişebileceği için güncel durumu SEDDK'nın genelge ve duyurularından kontrol edin.

Sigortadaki rayiç değer kasko listesinden tamamen bağımsız değildir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına göre kasko hasarında rayiç değer için esas alınacak referansa ya da rayiç değeri belirleme yöntemine poliçede yer verilir. TSB'nin sıkça sorulan sorular sayfasına göre poliçede böyle bir referans yoksa ya da belirleme somut değilse TSB'nin yayımladığı liste esas alınır. Kendi poliçenizde rayiç değer için hangi referansın yazdığını poliçe metninden ya da sigorta şirketinizden öğrenebilirsiniz.

Bir ağır hasar kaydının ya da pert kaydının satış fiyatına etkisi tramer kaydının fiyata etkisini anlatan rehberde ele alınıyor.

Kasko değer listesi nedir, kim yayımlar, ne sıklıkla güncellenir?

Kasko değer listesi, Türkiye Sigorta Birliği'nin araçları marka, tip (versiyon ve paket) ve model yılına göre sıralayıp her biri için bir değer verdiği listedir. TSB'ye göre liste, üye sigorta şirketlerinin kasko değerlerini belirlemesine yardımcı olmak için hazırlanır ve sektör içi bir hizmet olarak üyelere duyurulur; halk arasında “aracın kasko değeri” denince kastedilen de bu listedeki rakamdır.

TSB'nin açıklamasına göre listedeki sıfır araç fiyatları yetkili distribütörlerin ilan ettiği KDV ve ÖTV dahil kampanyasız fiyatlardan belirlenir; ikinci el araçların değerleri ise INDICATA firmasının katkılarıyla oluşturulur. TSB, bu fiyatların yapılacak işlemlerde esas alınmasından sorumluluk kabul etmediğini de belirtir.

TSB'ye göre listede 15 model yılına kadar olan araçlar yer alır. Aracınız daha eskiyse listede onun için bir kasko değeri bulamayabilirsiniz.

Liste tek seferlik bir tablo değildir, dönemsel olarak güncellenir. TSB'nin sitesinde güncel listenin yanında geçmiş tarihli listelerin arşivi ve arşiv sorgulama sayfası da bulunur. Bu yüzden bir kasko değerine bakarken listenin hangi tarihe ait olduğunu da not edin; farklı tarihli iki listede aynı araç için farklı rakamlar görebilirsiniz.

Kasko değeri aracınızın hangi özelliklerini hesaba katmaz?

Liste aynı tip ve model yılındaki araçlara aynı rakamı yazar. TSB'ye göre liste kilometre, hasar geçmişi ve kozmetik durum ayrımı yapmaz; aynı tip ve model yılındaki ikinci el araçlar için ortalama değer esas alınabilir. İkinci el piyasada ise kâğıt üzerinde “aynı” görünen iki araç, aşağıdaki farklar yüzünden çok farklı fiyatlara el değiştirebilir. Bunların hiçbiri listedeki rakama yansımaz:

• Kilometre: Aynı yıldaki bir aracın az ya da çok kullanılmış olması alıcının teklifini doğrudan etkiler. Ayrıntılar kilometrenin fiyata etkisini anlatan rehberde.
• Tramer kaydı ve tutarı: Tramer kaydı, aracın sigorta hasar geçmişini gösterir; kaydın olup olmaması ve tutarı alıcı için önemli bir fiyat argümanıdır.
• Boyalı ve değişen parçalar: Boyalı, lokal boyalı ve değişen parçaların sayısı ve yeri fiyatı farklı ölçüde etkiler. Ayrıntılar boyalı ve değişen parça rehberinde.
• Ağır hasar veya pert geçmişi: Bu kayıtlar alıcı kitlesini daraltır ve fiyatı belirgin biçimde etkileyebilir.
• Bakım ve mekanik durum: Yetkili servis bakımı ya da belgeli bakım geçmişi, uyarı lambaları, lastiklerin durumu ve yaklaşan masraflar.
• Donanım ve renk: Opsiyonel ya da sonradan eklenmiş donanımlar ve rengin alıcı ilgisine etkisi.
• Şehir ve dönem: Aracın bulunduğu şehirdeki arz ve talep, mevsime göre değişen ilgi.
• Satış aciliyeti: Hızlı satmak isteyen bir satıcının kabul ettiği hızlı satış fiyatı, sabırla bekleyen birinin alacağı fiyattan düşüktür.

Kasko değeri neden piyasa değerinden yüksek ya da düşük çıkar?

İki rakam farklı sorulara cevap verir. Liste, sigortacılık için “bu tip ve model yılındaki bir araç için hangi değer referans alınsın?” sorusunu yanıtlar. Piyasa ise “bu araç, bu durumda, bugün kaça alıcı bulur?” sorusunu. Farkın başlıca nedenleri şunlardır:

• Aracınızın durumu tipik bir örnekten farklıdır. Hasar kaydı, değişen parça ya da yüksek kilometre piyasa fiyatını aşağı çeker, listedeki rakam ise değişmez. Düşük kilometreli, hasarsız ve bakımlı bir araçta tersi olur.
• Zaman farkı vardır. Liste belirli aralıklarla güncellenir. Sıfır araç fiyatları, kampanyalar ya da talep hızlı değiştiğinde ilanlar listeden önce hareket edebilir veya listenin gerisinde kalabilir.
• Arz ve talep modele göre değişir. Çok aranan ama az ilanı olan bir model listenin üzerinde alıcı bulabilir; ilanı bol, ilgisi düşük bir modelde fiyatlar listenin altına inebilir.
• İlan fiyatı satış fiyatı değildir. İlanlarda gördüğünüz ilan fiyatı çoğu zaman bir pazarlık payı içerir. Listeyi ilanlarla kıyaslarken bu farkı da hesaba katın.

Satıcıysanız ilan fiyatını kasko değerine göre koymalı mısınız?

Hayır; kasko değeri ilan fiyatı için yalnızca kaba bir başlangıç noktasıdır. Kasko değerini doğrudan ilan fiyatı yapmak, aracınızın listedeki tipik örnekle birebir aynı olduğunu varsaymak demektir. Bu varsayım tutmadığında iki tür risk doğar:

• Aracınız tipik örnekten zayıfsa (yüksek kilometre, hasar kaydı, değişen parça): ilanınız benzer araçların arasında pahalı kalır, az mesaj alır ve satış süresi uzar. Arka arkaya yapılan indirimler de alıcılara acelenizin olduğu mesajını verir.
• Aracınız tipik örnekten güçlüyse (düşük kilometre, hasarsız, belgeli bakım): ilk günlerde gelen çok sayıda ve pazarlıksız teklif fiyatın düşük kaldığının işareti olabilir; bu durumda aracınızı piyasanın altında satma riskiniz doğar.

Bunun yerine şu sırayı izleyin:

1. Aracınız listede yer alıyorsa kasko değerini, listenin tarihiyle birlikte yalnızca kaba bir başlangıç noktası olarak not edin.
2. Aynı marka, model, yıl, paket, yakıt ve vites türündeki güncel ilanları toplayın; kilometresi sizinkine yakın olanları ayırın.
3. Bu ilanları tramer kaydı, boyalı ve değişen parçalar ile bakım durumu açısından aracınızla karşılaştırın; size en çok benzeyenleri bırakın.
4. İlan fiyatı ile beklediğiniz satış fiyatı arasına makul bir pazarlık payı bırakın. Bu payın nasıl belirleneceği pazarlık payı ve ilan fiyatı rehberinde anlatılıyor.
5. İlanı yayımladıktan sonra gelen ilgiyi izleyin: hiç mesaj gelmiyorsa fiyat yüksek, çok hızlı ve pazarlıksız teklifler geliyorsa düşük olabilir.

Fiyatın hangi adımlarla belirlendiğinin ayrıntısı için ikinci el araç fiyatı nasıl belirlenir, bu adımları kendi aracınıza uygulamak için aracımın değerini nasıl öğrenirim rehberlerine bakabilirsiniz. Fiyatta anlaştıktan sonraki noter ve ödeme adımları araba satış süreci rehberinde anlatılıyor.

Alıcıysanız kasko değerini pazarlıkta nasıl kullanmalısınız?

Kasko değeri alıcı için de bir başlangıç bilgisidir, ama pazarlığı tek başına taşıyacak bir argüman değildir.

• Üst sınır gibi kullanmayın. “Kasko değeri bu, fazlasını vermem” demek, temiz ve düşük kilometreli bir araç için satıcıyı ikna etmez; satıcı aynı durumdaki ilanları gösterir. İstenen fiyatın yüksek olup olmadığını ölçmek için ikinci el araba fiyatı pahalı mı rehberindeki adımları kullanın.
• Fırsat göstergesi gibi de kullanmayın. Listedeki rakamın belirgin altındaki bir ilan, açıklanmamış bir hasarın, ağır hasar kaydının ya da kilometre düşürme gibi bir sorunun işareti olabilir. Satın almadan önce tramer kaydını kontrol edin ve bağımsız bir ekspertiz yaptırın; ekspertiz ile fiyat değerlemesinin farkı ekspertiz mi değerleme mi rehberinde anlatılıyor.
• Somut bulgularla pazarlık edin. Ekspertizde çıkan kusurlar, tramer kaydının tutarı, yaklaşan bakım ve lastik masrafı ve benzer araçların ilan fiyatları, listedeki rakamdan çok daha güçlü argümanlardır.
• Ödediğiniz fiyatın sigortadaki değeri tek başına belirlemediğini bilin. Kasko tekliflerinde referans alınan liste rakamını ve olası bir hasar dosyasında eksperin belirleyeceği rayiç değeri, aracı kaça aldığınız tek başına belirlemez.

ArabaAnaliz raporu kasko değerini mi gösterir?

Hayır. ArabaAnaliz raporu kasko listesine değil, aracınıza benzeyen araçların herkese açık ilan sitelerindeki güncel ilanlarına dayanır. Kilometre, tramer kaydı ve tutarı, boyalı ve değişen parçalar, bakım ve donanım gibi bilgileri siz girersiniz; fiyatı bu ilanlar ve aracınızın bilgileri üzerinden yapay zekâ (Anthropic'in Claude modeli) belirler, benzer ilan az bulunduğunda güncel Türkiye piyasasına dair bilgisinden de yararlanır. Raporda kaç ilan incelendiği yazar. Sonuç bir tahmindir: ekspertiz, resmî değerleme ya da alım teklifi değildir.