Rehinli veya hacizli araç noterde satılabilir mi?
Cevap, aracınızın kaydındaki şerhin türüne bağlıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20. maddesinin (d) bendine göre tescilli araçların satış ve devri, diğer koşulların yanında, taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması hâlinde noterler tarafından yapılır. Aynı maddeye göre noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devir geçersizdir.
Haciz, rehin ve ihtiyati tedbir gibi şerhler aracın kaydına işlenir. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, bu kısıtlayıcı şerhleri sisteme işlemeyi ve kaldırmayı noterlerin görevleri arasında sayar. Yani noter satışı günü noter aracınızın kaydını görür. Bir şerhin satışı durdurup durdurmadığı türüne ve içeriğine göre değişir; aracınızdaki kaydın satışa engel olup olmadığını randevudan önce işlem yapacağınız noterden öğrenin.
Pratikte üç durumla karşılaşırsınız:
- Kayıtta şerh yok: Satış olağan noter sürecine göre yapılır; adımlar noter ve güvenli ödeme rehberinde.
- Taşıt kredisi rehni var: En temiz yol krediyi kapatıp rehni kaldırtmaktır. Kredi sürerken satmak bankanın onayına bağlıdır.
- Haciz, yakalama ya da tedbir şerhi var: Önce borcu ya da dosyayı kapatıp şerhi kaldırtın; şerh kalkmadan satış planlamayın.
Araç kaydındaki rehin, haciz ve diğer şerhler ne anlama gelir?
e-Devlet'teki Adıma Tescilli Araç Sorgulama, aracınızda "hak mahrumiyeti" bulunup bulunmadığını gösterir; detayda kaydın türü yazar. Hangi kaydın ne anlama geldiğini ve kimin koyduğunu bilmek, kaldırmak için kime gideceğinizi gösterir.
| Kayıt | Kim koyar? | Satıcı için anlamı |
|---|---|---|
| Rehin (taşıt kredisi) | Krediyi veren banka | Kredi bitene kadar araç bankaya teminattır. Bankalar rehinle birlikte satışı kısıtlayan bir kayıt da koyabilir: Ziraat Bankası'nın Bireysel Kredi Sözleşmesi'nde müşteri, aracın trafik siciline "rehinli ve satışı yapılamaz" kaydı konmasını kabul eder. |
| Haciz | İcra daireleri; kamu alacakları için vergi daireleri ve SGK | İş Bankası'nın tanımıyla haciz, borçlunun mal varlığı üzerindeki yetkilerini sınırlayan yasal bir işlemdir. UYAP'a göre araçların tescil kayıtlarına haciz ve yakalama gibi şerhler yetkili UYAP kullanıcıları tarafından doğrudan konulup kaldırılabilir. |
| Yakalama şerhi | İcra daireleri; 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil daireleri | Aracın yakalanıp muhafaza altına alınması için konur. Alacaklı bu aşamada aracın kendisine el konmasını istemiştir; ayrıntısı aşağıdaki yakalama şerhi bölümünde. |
| İhtiyati tedbir | Mahkeme kararıyla | Yönetmelik, ihtiyati tedbiri haciz ve rehinle birlikte kısıtlayıcı şerhler arasında sayar. Tedbirin neyi yasakladığını ve nasıl kalkacağını kararı veren mahkemeden ya da dosyanızı takip eden avukattan öğrenin. |
| Trafikten men | Trafik zabıtası veya yetkililer | Kanun'un 3. maddesine göre araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasıdır. Kayıtta görürseniz nedenini ve kaldırma yolunu kaydı koyan kurumdan öğrenin. |
Aracınızda rehin veya haciz olup olmadığını nasıl sorgularsınız?
Kaydı ilan vermeden önce kendiniz kontrol edin. Aşağıdaki hizmetlerin hepsi e-Devlet girişiyle çalışır ve yalnızca sizin adınıza olan kayıtları gösterir.
| Hizmet | Ne gösterir? | Kim kullanabilir? |
|---|---|---|
| Adıma Tescilli Araç Sorgulama (Türkiye Noterler Birliği) | Adınıza kayıtlı araçların plakası, tipi, markası, modeli ve araçta hak mahrumiyeti bulunup bulunmadığı. Hizmetin kullanım kılavuzuna göre "Detay" düğmesi mahrumiyetin türünü, koyan kurumu ve tarihini gösterir. | Aracın sahibi. Şirketiniz, çocuğunuz ya da mirasçısı olduğunuz kişi adına kayıtlı araçlar için ayrı sürümleri vardır. |
| Araçlara Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama (e-haciz Araç) | Gelir İdaresi'nin araçlarınıza uyguladığı elektronik hacizler. | e-Devlet'e kendi kimliğinizle giriş yapan kişi. |
| SGK İcra Takibindeki Borçlar ve Uygulanan Elektronik Hacizler | 6183 sayılı Kanun kapsamında icra takibindeki SGK borçlarınız ve SGK'nın araç, taşınmaz ve mevduat hacizleri. | Kendi adınıza; tüzel kişiler için ayrı sürümü vardır. |
| UYAP Vatandaş Portal | Hakkınızdaki icra dosyaları; Adalet Bakanlığı yönergesine göre dosya hesabı, taraf bilgileri ve dosyadaki evraklar. | e-Devlet şifresi, e-imza veya mobil imzayla giriş yapan kişi. |
| Krediyi kullandığınız banka | Kalan borç, güncel kapatma tutarı ve rehnin nasıl kaldırılacağı. | Kredi müşterisi. |
Hak mahrumiyeti görünüyorsa detayını açıp kaydı koyan kurumu not edin; kaldırma için o kurumla görüşeceksiniz. Kaydın son hâlini satış günü noter görür; sorguyu ilandan önce bir kez, noter randevusundan hemen önce bir kez daha yapın.
Kredisi bitmeyen araç nasıl satılır?
Taşıt kredilerinde banka genellikle satın alınan araca rehin koyar ve rehin kredi bitene kadar sürer. Kredi sürerken satış bankanın kararına bağlıdır: Garanti BBVA, kredi ödemesi tamamlanmadan aracı satmak isteyenlerin önce bankadan onay alması gerektiğini belirtir. Bu yüzden iki yol vardır.
1. Krediyi kapatıp sonra satmak (en temiz yol)
- Kapatma tutarını yazılı isteyin. Bankanızdan bugünkü erken kapatma tutarını ve rehnin ne zaman kalkacağını yazılı olarak alın.
- Krediyi kapatın. Garanti BBVA ve DenizBank, kredi bittiğinde rehnin banka tarafından kaldırıldığını ve rehin fekki için ayrıca ücret alınmadığını belirtir. Ücret ve süre bankaya göre değişebilir; Ziraat Bankası'nın sözleşmesinde şerhin kaldırılması sırasında doğabilecek noter masraflarının müşteriye ait olduğu yazar. Kendi sözleşmenize bakın; kredi çok eskiyse rehnin nasıl kaldırılacağını ayrıca sorun.
- Rehnin kalktığını görün. e-Devlet'teki Adıma Tescilli Araç Sorgulama ekranında hak mahrumiyetinin kalktığını kontrol edin. Kayıt kalkmadan alıcıyla noter randevusu almayın.
- Olağan satışı yapın. Belgeler, Güvenli Ödeme Sistemi ve noter günü için noter ve güvenli ödeme rehberine bakın.
2. Kredi sürerken satmak
Kapatma tutarını kendi imkânınızla ödeyemiyorsanız, satış bedelinin bir kısmıyla krediyi kapatmak isteyebilirsiniz. Bunu bankanızın onayı ve yazılı akışı olmadan planlamayın:
- Akışı bankadan yazılı alın: Kapatma tutarı, ödemenin nereye yapılacağı, rehnin ne zaman kalkacağı ve noter satışının hangi aşamada yapılabileceği.
- Güvenli ödeme kuralını unutmayın. Ticaret Bakanlığı'na göre nakit, havale veya EFT ile yapılan tüm ikinci el taşıt alım satımlarında Güvenli Ödeme Sistemi zorunludur. Alıcının bedelin bir kısmını doğrudan bankanıza ödemesi gibi bir düzen, bedelin sistem dışında ödenmesi anlamına gelebilir; böyle bir planı önceden noterinize sorun.
- Kişisel hesaplara para göndermeyin, almayın. Kapatma ödemesi yalnızca bankanızın size bildirdiği resmi kanaldan yapılmalıdır.
Temsili örnek
Kredisi süren araçta sıra nasıl kurulur?
Alıcıyla 800.000 TL'de anlaştığınızı, bankanın bildirdiği kapatma tutarının 180.000 TL olduğunu düşünün. Krediyi kendi birikiminizle kapatırsanız rehin kalkar, satış günü 800.000 TL'nin tamamı Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden hesabınıza geçer. Krediye ödediğiniz 180.000 TL'yi düştüğünüzde satıştan elinize net 620.000 TL kalır; noter ücreti, harç ve güvenli ödeme hizmet bedeli bu hesaba ayrıca girer.
Kapatma parasını kendiniz bulamıyorsanız önce bankanın yazılı akışını alın, sonra planı noterinize danışın. Rakamlar temsilîdir.
Haczi olan araç satılabilir mi?
Haciz, borçlunun mal varlığı üzerindeki yetkilerini sınırlar ve Karayolları Trafik Kanunu noterde satış için taşıt üzerinde satışı veya devri kısıtlayıcı bir tedbir ya da kayıt bulunmamasını arar. Bu yüzden en güvenli yol, haczi satıştan önce kaldırtmaktır. Aracınızdaki haczin satışa engel olup olmadığını noterinize sorabilirsiniz; ama haciz duran bir araç alıcı için her durumda büyük bir risk işaretidir.
Araçtaki haciz nasıl kaldırılır?
- Haczin kaynağını bulun. e-Devlet'teki araç sorgusunun detayında kaydı koyan kurum yazar. İcra dairesiyse dosyayı UYAP Vatandaş Portal'da, vergi dairesiyse e-haciz Araç sorgusunda, SGK ise SGK'nın e-haciz hizmetinde bulun.
- Borcu ödeyin veya alacaklıyla anlaşın. İş Bankası'nın açıklamasına göre borç tamamen ödendiyse borçlu, ödeme makbuzu veya banka dekontu gibi belgelerle icra müdürlüğüne başvurarak haczin kaldırılmasını ister. Vergi ve SGK hacizleri için haczi koyan daireye başvurun.
- Kaldırma işlemini takip edin. UYAP'a göre araç kayıtlarındaki haciz ve yakalama gibi şerhler yetkili UYAP kullanıcıları tarafından doğrudan kaldırılabilir. İşlemin yapıldığını dosyanın bulunduğu icra dairesinden teyit edin.
- Sorguyu tekrarlayın. Aynı araçta farklı dosyalardan birden fazla haciz olabilir; her birinin kalktığını ayrı ayrı kontrol edin. Hak mahrumiyeti tamamen kalkmadan satış randevusu almayın.
Yakalama şerhli araç satılabilir mi?
Yakalama şerhi, aracın yakalanıp muhafaza altına alınması için konur. Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı'nın 10 Temmuz 2023 tarihli görüşüne göre icra dosyalarında, sicile kayıtlı mallarda muhafaza talebi üzerine yakalama şerhi konulabilmesi için alacaklının satış talebinde bulunması ve satış avansını yatırması gerekir. Yakalama şerhi yalnızca icra dairelerinden gelmez: İİK 88/A maddesine dayanan 2025 tarihli yönetmelik, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca konulan yakalama şerhlerinden de söz eder.
Kısacası yakalama şerhi, alacaklının aracın kendisine el konmasını istediğini gösterir. Böyle bir aracı ilana koymadan önce dosyayı kapatıp şerhi kaldırtın. Şerh dururken aracı kullanmaya devam etmenin ve satış görüşmesi yapmanın sizin için ne anlama geldiğini şerhi koyan icra dairesinden ya da tahsil dairesinden öğrenin.
Hurdaya ayırmak veya trafikten çekmek çözüm mü?
Hayır. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün trafik tescil sayfasına göre kayıtlarında haciz, rehin veya tedbir gibi kısıtlayıcı şerhler bulunan araçlar bu şerhler kaldırılıncaya kadar hurdaya ayrılamaz. Bu araçlar şerhler kayıtta kalmak şartıyla trafikten çekilebilir; yakalama şerhi bulunan araçlar ise bu imkânın dışındadır. Şerhten kurtulmanın yolu, onu koyan kurum aracılığıyla kaldırtmaktır.
Rehin ya da haciz aracın fiyatını ve alıcının güvenini nasıl etkiler?
Rehin veya haciz aracın kilometresini, hasar geçmişini ya da donanımını değiştirmez; aracın kendi değeri aynı kalır. Değişen, satışın ne kadar kolay ve güvenli yapılabileceğidir:
- Alıcı kaydı kendisi göremez. Yukarıdaki e-Devlet sorguları yalnızca kişinin kendi adına (ya da şirketi, çocuğu veya mirasçısı olduğu kişi adına) kayıtlı araçları gösterir. Bireysel alıcı, sizin beyanınıza ve satış günü noterin kontrolüne güvenmek zorunda kalır; şerhli bir araç bu güveni baştan zayıflatır.
- Alıcı sayısı ve pazarlık gücünüz düşebilir. Kayıt kalkmadan ödeme yapmak istemeyen alıcı ya bekler ya da riski fiyattan düşmek ister. Pazarlığa nasıl hazırlanacağınız için pazarlık payı rehberine bakın.
- Galeriye veya takasla satıyorsanız işletmenin kalan krediyi nasıl ele aldığını ve rehin kalkana kadar ödemeyi nasıl yapacağını yazılı isteyin. Tekliflerin mantığı için takas değeri rehberine bakın.
- İlanda açık olun. Kayıt kalkmadan ilana çıkıyorsanız durumu ve ne zaman kalkacağını ilanda yazın; alıcının noter günü öğrenmesi güveni tamamen bitirir. İlan metni için araba ilanı yazma rehberine göz atın.
Kredi kapatma tutarını hesaplarken aracınızın gerçekçi satış fiyatını bilmeniz gerekir; satıştan elinize ne kalacağı buna bağlıdır. Fiyatı belirlemek için aracınızı iyi fiyata satma rehberine bakabilir, benzer ilanlara dayalı tahmini bir aralık için ArabaAnaliz değerleme raporundan yararlanabilirsiniz. Rapor bir tahmindir; aracın kaydını, rehin veya haciz durumunu kontrol etmez.
Alıcıysanız rehinli veya hacizli araçta nelere dikkat etmelisiniz?
- Kaydı satıcının ekranında, canlı görün. Satıcıdan e-Devlet'teki Adıma Tescilli Araç Sorgulama ekranını yanınızda açmasını isteyin; plakayı ve hak mahrumiyeti bilgisini kontrol edin.
- Kayıt varsa kaldırılmasını şart koşun. Rehin veya haciz kalkmadan noter randevusu almayın, kapora ya da ön ödeme göndermeyin.
- Bedeli yalnızca noter sürecinde ödeyin. Ödeme Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yapılır; ayrıntılar noter ve güvenli ödeme rehberinde.
- Noter dışında satışı kabul etmeyin. Kanuna göre noterde yapılmayan satış geçersizdir; senetle "sonra devrederiz" teklifi size mülkiyet sağlamaz.
Rehinli veya hacizli araç satarken kontrol listesi
İlandan önce
- e-Devlet'te Adıma Tescilli Araç Sorgulama yapıldı; hak mahrumiyeti yok ya da türü ve koyan kurum not edildi.
- Kredi varsa bankadan güncel kapatma tutarı ve rehnin kaldırılma süreci yazılı olarak alındı.
- Haciz varsa kaynağı UYAP, e-haciz Araç veya SGK sorgusuyla bulundu.
Noter randevusundan önce
- Kredi kapatıldı ve rehnin kalktığı görüldü ya da bankanın yazılı onayı ve izlenecek akış alındı.
- Hacizli dosyalar kapatıldı; hacizlerin kalktığı sorguyla doğrulandı.
- Yakalama veya tedbir şerhi varsa kaldırılmadan satış planlanmadı.
- Noter arandı; kayıt durumu ve istenen belgeler soruldu. Satış günü için noter rehberindeki listeyi izleyin.